صنعت گردشگری شهری

صنعت گردشگری شهری

گردشگري از اواخر قرن بيستم يكي از بخشهاي مهم فعاليت هاي اقتصادي شد ه است و تمامي نشانه ها حاكي از آن است كه در سالهاي آتي نيز به اين رشد ادامه خواهد داد (گزارش دفتر توسعه سازمان ملل 2003). امروزه گردشگري، صنعتي جهاني است كه هر ساله صدها ميليون نفر رادر حوزه بين المللي و داخلي در بر مي گيرد .

در واقع گردشگري را به عنوان یکی از مهمترین صنایع توسعه پایدار در هر جامعه اي باید دانست، که از تحرك بالایی در تغییرات اقتصادي، سیاسی، اجتماعی، شهري و محیطی برخور دار است، تمرکز بر جنبه هاي مختلف صنعت گردشگري، همراه با برنامه ریزي هاي مدیریت محلی و ملی هرجامعه اي نقش بسیار با اهمیتی در فرایندهاي بین المللی و ملی هر جامعه اي می تواند ایفاء کند. گردشگري شهري در واقع بخشی از این صنعت توسعه مند و پایدار جهانگردي است که موضوع نسبتاٌ جدیدي است، و سابقه طرح آن در محافل علمی به کمتر از دو دهه اخیر می رسد. گردشگري شهري، یکی از مهمترین و پیچیده ترین فعالیت هاي فضایی و مکانی انسان در جامعه شهري است، به نظر صاحبنظران، جهانگردي شهری، یک فرصت بزرگ فرهنگی، اجتماعی و اقتصادي براي کلانشهرها و مادر شهرهاي جهانی بوجود می آورد، که این فرصت نقش بسیار موثري در ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان در ابعاد مختلف می تواند ایفاء کند. در واقع این صنعت در جامعه شهري به عنوان فعالیت چهارم زندگی شهرنشینی، بر اساس اختصاص دادن فضاهاي خاص براي گذران اوقات فراغت و نیازهاي مختلف تفریحی، میراثی، تاریخی و... امروزه نقش بسیار مهمی در ساختارهاي فضایی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادي به شکل مثبت و منفی از طریق رفت و آمد گردشگران داخلی و خارجی به خود اختصاص داده است.  گردشگري شهري یا تفریح شهري، بخشی از گذران اوقات فراغت شهروندان عصر پسا مدرنتیه است. این نوع صنعت شهري، حد فاصل گذاران اوقات فراغت در خانه و خارج از شهر و آبادي می باشد. گردشگري شهري به آن بخشی از گذران اوقات فراغت گفته می شود، که در محدوده سکونت شهري شهروندان و فضاهاي باز درون شهري از جمله پارك ها- شهربازي ها- مراکز خرید- مراکز فرهنگی و تاریخی و... شکل می گیرد. رشد چنین صنعتی در نقاط مختلف جهان از جمله در ایران علی الخصوص در کلانشهرهاي بزرگ جامعه ما به صورت روزانه یا هفتگی، که توانسته بخشی از نیازها و فعالیت هاي فراغتی مستمر شهروندان را ارضاء کند در حال گسترش و تداوم می باشد. گردشگري شامل تمام خدمات و ویژگی هایی است که در کنار یکدیگر قرار می گیرند تا آنچه جهانگرد می خواهد، فراهم  آورند و انواع مختلفی دارد. صاحبنظران گردشگري در دنیا بر اساس فضا 4 فضاي کلی را براي انواع گردشگري مشخص کرده اند: 1- فضاي روستایی یا جهانگردي سبز. 2- فضاي کوهستانی براي ورزش هاي کوهستانی. 3- فضاي ساحلی با ویژگی هاي منحصر به فرد ساحل مورد نظر. 4- فضاي شهري. سرآمد انواع این نوع گردشگري ها بر اساس فضاء، فضاي شهري است این نوع گردشگري پر مشتري ترین نوع گردشگري در فضاء است. بطوریکه با توجه به جایگاه ویژه شهر، در بسیاري از کشورهاي موفق در این صنعت، شهر پایه و اساس توسعه گردشگري است. ایجاد و توسعه فضاهاي شهري مناسب، بازسازي فضاهاي متروك و مرده به قصد زنده کردن جنبه هاي کهن جامعه از جمله آثار توسعه گردشگري شهري است. بدین منظور بسیاري از شهرها در صددند تا از ویژگی ها و امکانات خاص شهر خود سود برده و از مزایاي جلب توریست شهري بهره گیرند. فضاهاي شهري در شهرهاي معاصر را می توان به دو دسته تقسیم نمود: الف- فضاهاي مدرن یا جدید نظیر پارك ها، مراکز فروش مدرن، فرهنگسراها، میادین و پلاژها. ب- فضاهاي سنتی نظیر بازارها، امام زاده ها- گورستان ها، باغ ها، مساجد، و سایر اماکن تاریخی. از این منظر، تأثیر گردشگري بر کالبد فضاهاي شهري نیز قابل تقسیم به صورت ذیل است: الف- گردشگري و ایجاد و توسعه فضاهاي شهري و مدرن و جذاب. ب: گردشگري و احیاء و باز زنده سازي بافت هاي تاریخی و فضاي کهن شهري.

با توجه به این ویژگی ها و خصوصیات، اکثر جوامعی که به سمت شهرنشینی و شهر گرایی رشد شتابانی برداشته اند و میل به تمایز زدایی در عصر پسامدرن را سرلوحه کاري خود قرار داده اند؛ همچنین مرزهاي بین کار و فراغت را برهم زده اند و فراغت را به عنوان یکی از عناصر اساسی و لاینفک لحظه اي زندگی خود بدل کرده اند، با این وصف می توان گفت که در این عصر جدید،انسان تمایل به سبک زندگی اکسپرسیونیستی پیدا کرده، که خواستار تهییج، رفع نیاز فراغتی، انعطاف پذیري، لذت بخشی، پویایی، فرار از کار مستمر و خسته کننده در تمام عرصه هاي مختلف زندگی اش می باشد، بنابراین مؤلفه رشد گردشگري شهري به عنوان یک فعالیت اجتماعی، اقتصادي، فرهنگی و روانی براي ساختار مدیریت شهري کلانشهرهاي جوامع در حال توسعه از جمله ایران می تواند پتاسیل خوبی براي توسعه محلی پایدار در عصر حاضر تلقی می گردد. با توجه به مباحث بیان شده در حوزه گردشگري شهري، باید بیان کرد که این صنعت نوپاي توریستی در حوزه مدیریت اجرایی شهرها با تأکید بر برنامه ریزي هاي اجتماعی، فرهنگی و اقتصادي در ساختار کلانشهري ایران و سایر نقاط جامعه باید یکی از سرلوحه هاي فعالیت هاي عمده دستگاهاي متولی گردشگري شهري در هرزمان و هر دولتی باشد، همچنین تأکید بر توسعه عمران شهري و گردشگري در کلانشهرها و نوسازي بافت هاي تاریخی و گردشگري مناطق توریسم شهري باید در دستور العمل دولت و شهرداري کلانشهرهاي جامعه ما قرار گیرد. احداث و بازسازي فضاهاي تفریحی در حوزه گردشگري شهري داخل و خارج شهر( حومه)همراه با ارائه تسهیلات مناسب به بخش خصوصی و دولتی در رشد این صنعت شهري کمک شایانی به توسعه پایدار شهري و محلی و منطقه اي می کند. رقابت در جهت رشد برپایی فرصت هاي گردشگري شهري در راستاي توسعه مندي گردشگري شهري باید دستور العمل مدیریت اجرایی شهرها قرار گیرد. توجه به ارائه نیازهاي متنوع( اجتماعی- فرهنگی- خدماتی- حمل و نقل- استراحتگاهی- تفریحی- اطلاعاتی و...) براي توریسم شهري در کنارتقویت مشارکت بخش هاي خصوصی و شهروندان در رفع این نیازها کمک شایانی به توسعه صنعت مذکور در کلانشهرهاي جامعه ما می تواند بکند. همچنین ایجاد بسترهاي آمایشی مختلف در حوزه گردشگري شهري، وجود تسهیلات مناسب( هتلها- هتل آپارتمانها- میهمانسراها- غذاخوري ها- فست فودها- حمل و نقل داخلی و خارجی در شهر و..) با توجه به درآمد گردشگر، باید مورد اهمیت و برنامه ریزي قرار گیرد. وجود تبلیغ داخلی و خارجی در حوزه معرفی توریسم شهري هر کلانشهر،بسط مراکز فرهنگی، فرهنگسراها، پویایی گردشگري شهري، تربیت نیروي متخصص در این حوزه،رشد و اهمیت به پژوهش هاي متنوع در حوزه گردشگري ازجمله گردشگري شهري در کلانشهرهاي جامعه،تغییر نگرش مسئولان و شهروندان نسبت به جذب گردشگران شهري، ارائه رفتارهاي مناسب با این میهمانان، کنترل ترافیک ،آلودگی هوا، تخریب محیط زیست، هماهنگی بین دستگاه هاي متولی گردشگري در شهر و جلوگیري از انداختن تقصیر به گردن دیگر نهاد گردشگري در شهر و تبرئه نمودن دستگاه خود، توجه به پروسه فرایند اطلاعاتی به گردشگران شهري، طراحی تبلیغاتی، اینترنتی در حوزه بسط پایداري گردشگري شهري،ارائه آداب و رسوم محلی، موسیقی سنتی و محلی، پوشاك بومی و... می تواند از مهمترین عوامل توسعه پایدار راهکارهاي گردشگري شهري در ایران از جمله کلانشهرهاي گردش پذیر شهري ایران باشد. بر این اساس راهکارها و برنامه هایی را براي توسعه پایدار این صنعت در شهر بیان می کنیم که در سطور ذیل قابل مطالعه است.

منابع

-          تأملی بر گردشگري شهري در ایران و ارائه راهکارهایی در جهت توسعه پایدار این صنعت شهري، محمد حسن شربتیان، مربی پیام نور خراسان جنوبی،هیئت علمی پیام نور خراسان جنوبی.

- طرح توجيهی فنی و اقتصادی ومالی خدمات مسافرتی وجهان گردی، تهيه شده در سال 1386 ، وزارت تعاون معاونت طرح و برنامه دفتر امور اقتصادي وتسهيلات بانكي.

- گردآورنده: کلانتری

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن