صنعت گردشگری

آثار صنعت گردشگري بر اقتصاد ايران
 
صنعت گردشگری سومين صنعت پردرآمد پس از نفت و خودرو است. براساس آمارھای ارائه شده سالانه 3/5 ميليارد سفر انجام می شود که ٧٠٠ ميليون آن بين کشوری و دو ميليارد و ٨٠٠ ميليون مسافرت داخلی است. از مجموعه اين سفرھای بين کشوری، سھم ايران يک ميليون و پانصد ھزار سفر يعنی حدود ٢% از سھم جھانی است. ١بررسی در خصوص وضعيت صنعت گردشگری کشور ايران حاکی از آن است که به لحاظ سھم بخش گردشگری از توليد ناخالص داخلی، کشور در ميان ١٧٤ کشور جھان رتبه ٨٦ و در ميان کشورھای حاشيه خليج فارس جايگاه سوم را پس از بحرين و قطر به خود اختصاص داده و نيز در زمينه سرمايه گذاری در صنعت گردشگری، کشور ايران در ميان ١٧٤ کشور جھان رتبه ١٧٢ و در ميان کشورھای خاورميانه در رتبه آخر قرار گرفته است. ھمچنين به لحاظ ارزش صنعت گردشگری در سال ٢٠٠٥ کشور ايران در ميان ١٧٤ کشور جھان رتبه ٤٣ را کسب نموده است. ٢

مطابق با سند چشم انداز بيست ساله، کشور ايران می بايست در کليه زمينه ھای اقتصادی، اجتماعی و فرھنگی در سطح منطقه، رتبه اول را کسب نمايد که دستيابی به 1/5 درصد کل گردشگر و ٢ درصد کل درآمد گردشگری جھان از اھداف سند چشم انداز بيست ساله تلقی می شود. بی ترديد يکی از عوامل کليدی دستيابی به اين امر ھمانا ارتقای کارايی و بھره وری در اين صنعت است.
 
صنعت گردشگری ھر کشور به عنوان يک واحد قلمداد می شود که دارای يک سری ورودی و خروجی است، ورودی ھای ھر کشور در واقع عبارتند از آنچه که در اختيار آن کشور قرار داده شده تا با استفاده از آنھا، خروجی يا خروجی ھای صنعت گردشگری توليد شود.
 
ورودی ھای در نظر گرفته شده عبارتند از: ١- تعداد پرسنل شاغل در صنعت گردشگری ٢- مخارج صرف شده در صنعت گردشگری
 
خروجی ھا عبارتند از: ١- تعداد گردشگر ٢- درآمد حاصل از صنعت گردشگری
 
نيروی انسانی: بی شک فعاليت گردشگری را افرادی به عنوان نيروی انسانی شاغل در آن صنعت، ھدايت، کنترل و
مديريت می کنند. اين افراد بر حسب تخصيص و تجربه خود در زمينه ھای مختلف صنعت مشغول به کار ھستند و
نقش مھمی را در بھينگی انجام کارھا در صنعت دارند.

طبيعی است که صنعت گردشگری، در کشوری کاراتر از ساير کشورھا است که ھم به اندازه مناسب و لازم از نيروی انسانی استفاده کرده باشد و ھم اين نيروی کار را به شکل مناسب به فعاليت مختلف تخصيص داده باشد بی
شک ھر گونه قصور در ھر يک از اينھا سبب تنزل کارايی خواھد شد.

ميزان سرمايه گذاری، عامل کليدی و کارآمد در فعاليت ھای صنعت گردشگری کشورھای مختلف تلقی می شود. تخصيص بھينه و کارای منابع موجود براساس اصول و ضوابط استاندارد اين منابع در جھت بھبود وضعيت عملکرد آنھا امری حياتی تلقی می شود.
 
توصيه ھايی جھت بھبود کارايی در گردشگری کشور:
١- اتخاد يک استراتژی مشخص برای نظام اصلاحات در صنعت گردشگری کشور، تا براساس آن مقررات و سياست ھای درستی تببين شود.
٢- جھت ارتقای کارايی نيروی انسانی (تخصصی نمودن فعاليتھا)، تعيين وظايف کاری ھر فرد، ايجاد محيط مناسب کاری، توسعه برنامه ھای آموزشی و ايجاد مکانيسم مناسب پاداش با کارايی ھر فرد، ضرورت دارد.
٣- جھت ارتقای کارايی سرمايه در صنعت گردشگری می توان موارد زير را پيشنھاد کرد:
١.٣ - مدرن کردن تجھيزات و لوازم مورد استفاده در اين صنعت
٢.٣ - استخدام متخصصين يا سرمايه گذاری بر روی نيروی انسانی
تآثيرات اقتصادی صنعت گردشگری: آمارھايی که سازمان جھانی جھانگردی ارائه می دھد نشان دھنده ی اثرات مھمی است که گردشگری در سطح جھان بر سيستم اقتصادی دارد. درآمد بين المللی در سال ١٩٩٨ بالغ بر ٨% کل درآمدھای صادراتی جھان و ٣٧ % صادرات در بخش خدمات را تشکيل داده و با توجه به رشد ٤ تا ٥ درصدی اين وضعيت در دھه ٩٠ ، صاحب نظران پيش بينی می نمايند اگر رشد گردشگری به ھمين شکل ادامه يابد، درآمد حاصل از اين صنعت در سال ٢٠١٠ به بيش از 1/55 تريليون دلار و تعداد جھانگردان به بيش از يک ميليارد نفر خواھد رسيد.٣
 
گسترش صنعت گردشگری به عنوان صنعتی که با حوزه ھای مختلفی نظير اقتصاد، کشاورزی، فرھنگ، محيط زيست و خدمات در تعامل است، دارای اھميت فراوانی است و تجربيات ساير مناطق جھان نشان داده که توسعه آن در ھر منطقه باعث رشد و پيشرفت اقتصادی – اجتماعی آن ناحيه گرديده است. که می توان به عنوان يکی از ابزارھای اصلی توسعه در کشور باشد.
 
با توجه به پيش بينی سازمان جھانی جھانگردی در سال ٢٠١٠ بيش از ٢٣٠ ميليون نفر از منطقه آسيا و اقيانوسيه ديدن می نمايند. ٤ اگر کشور ايران با توجه به قابليت ھا و پتانسيل ھای فراوان خويش بتواند تنھا ٥% از اين مسافران را جذب نمايند، درآمد ايران بالغ بر 12/8 ميليارد دلار خواھد بود که اين مبلغ چيزی در حدود درآمد حاصل از فروش نفت در طول يکسال می باشد. ٥ در حالی که در سال ١٩٩٩ فقط نزديک به 1/008 ميليون جھانگرد از ايران ديدن نموده اند. ازنظر ايجاد اشتغال طبق آمار منتشره از سوی سازمان جھانی جھانگردی(WTO) ھر تخت (محل اسکان ھر جھانگرد) در کل جھان تقريبا بين ١ تا ٢ شغل ايجاد می نمايد. ٦ اما آمار بدست آمده در ايران نشان می دھد که ھر تخت تقريبا بين ٤ تا ٥ شغل ايجاد می کند. ٧ در سال ١٩٩٩ نزديک به ٢١٠ ميليون نفر در صنعت جھانگردی مشغول به کار بوده اند يعنی از ھر نه نفر شاغل در سراسر جھان يک نفر در بخش جھانگردی فعاليت می کردند. به طور کلی اثرات افزايش اشتغال در بخش جھانگردی در کشورھای در حال توسعه مساعدتر از کشورھای صنعتی است زيرا در کشورھای صنعتی زمينه و امکانات رشد بيشتر اين صنعت محدودتر شده ولی کشورھای در حال توسعه ھنوز در آغاز راه می باشند.

ھمچنين امکانات زير بنايی از قبيل فرودگاھھا، جاده ھا و آزادراھھا، شبکه ھای ارتباطی و اطلاعاتی، شبکه بھداشتی و شبکه آب و فاضلاب و برق و غيره نيز که يکی از اساسی ترين عوامل گسترش صنعت جھانگردی است توسعه می يابد. در کنار تأثيرات اقتصادی فوق، صنايع دستی نظير قالی، قاليچه، جاجيم، نمد، گيوه، رشوسازی رشد و گسترش يافته و علاوه بر ايجاد اشتغال و کسب درآمد برای افراد محلی از فراموشی و نابودی اين صنايع جلوگيری می کند.
 
يکی از راھبردھای توسعه، ايجاد تفريحگاه (استراحتگاه) برای جھانگردان است. يک تفريحگاه معمولا دامنه وسيعی از خدمات و امکانات گردشگری از جمله امکانات تفريحی و استراحتی را ارائه می کند. لذا اين نوع راھبرد بايد به  دقت برنامه ريزی شود و در احداث ھتل ھا و ساير تسھيلات گردشگری و جاذبه ھا، بايد دقت عمل شود. افزايش تعداد اتاق ھتل ھا موجب رشد ورود گردشگران خارجی و در نتيجه بھبود درآمدھای ارزی گردشگری می شود.

افزايش نرخ آزاد ارز، موجب بھبود رشد درآمدھای ارزی گردشگری می شود. رشد نرخ ارز (با کاھش ارزش ريالی) درآمدھای گردشگری خارجی ايران را افزايش می دھد. بھای کالاھا و خدمات گردشگری ايران برای مسافران خارجی ارزان تر می شود در نتيجه ميل به مصرف محصولات گردشگری بھبود می يابد.
 
ھمچنين افزايش در تعداد آژانس ھای گردشگری موجب افزايش عايدی ھای ارزی گردشگری می شود.

دست يابی به توسعه گردشگری به عواملی نظير ساختار مناسب سازمانی، برنامه ريزی و آموزش نيروی انسانی،
قوانين و مقررات گردشگری و جذب سرمايه وابسته است.

در آخر از نظر اقتصادی، گردشگری به عنوان يکی از بزرگترين و متنوع ترين صنايع دنيا مطرح می باشد که گردشگری بين المللی بيشترين عايدی را ايجاد می کند. دريافتی ھای ارزی حاصل از گردشگری بين المللی بيشتر از محصولات نفتی، خودرو و تجھيزات ارتباطی تأمين می شود. گردشگری نقش مھمی در ترغيب سرمايه گذاری در زير ساخت ھا، ايجاد درآمد برای دولت و اشتغال زايی مستقيم و غير مستقيم در سراسر دنيا داشته است. بنابراين برای خروج از اقتصاد تک محصولی متکی به نفت و با توجه به اثرات اقتصادی گردشگری در کسب منابع ارزی و ارتقاء سطح درآمد مناطق مقصد، توسعه پايدار اين صنعت در کشور و مناطق مختلف به عنوان يک ضرورت غير قابل انکار مطرح می شود.
 
توضیحات
1- سازمان جهاني جهانگردي (WTO)
2- سازمان جهاني جهانگردي (WTO)
3- سازمان ايرانگردي و جهانگردي، 1380
4- (W.T.O.(2000)، pp. 3‐5).
5- چنانچه به طور متوسط هر جهانگرد رقمي بر 1200 دلار ارز در كشور هزينه نمايد، (در مدت ده روز اقامت) صاحب نظران برآورد مي نمايند كه ورود هر جهانگرد به ايران معادل فروش 60 تا 70 شبكه نفت (با احتساب قيمت بين 18 تا 20 دلار براي هر بشكه نفت) درآمد ايجاد مي نمايد.(سازمان برنامه ريزي و مديريت لرستان، 1378 ، ص9).
6- واي گي ( 1377 )، ص 298
7- سازمان جهانگردي( 1380 )، ص 14

منابع
١- ارزيابي موانع توسعه صنعت گردشگري در استان لرستان، دکتر مھرداد مدھوشی و نادر ناصر پور،
.٢٥-٥٨ ، فصلنامه پژوھشنامه بازرگاني، شماره ٢٨ ، پاييز ١٣٨٢
٢- بررسی کارايی صنعت گردشگری با استفاده از روش ھای ناپارامتری (ايران و کشورھای منطقه)، محمد
حسين پوركاظمي؛ عضو ھيأت علمي دانشگاه شھيد بھشتي و جواد رضايي؛ كارشناس ارشد اقتصاد و
پژوھشگر مؤسسه مطالعات و پژوھشھاي بازرگاني.
٣- عوامل مؤثر بر رشد صنعت گردشگری ايران، دكتر مھدي تقوي؛ عضو ھيأت علمي دانشكده اقتصاد دانشگاه
علامه طباطبايي و دكتر علي قلي پور سليماني؛ عضو ھيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت،
. پژوھشنامه اقتصادی، سال نھم، شماره سوم، پاييز ١٣٨٨
www.sid.ir -٤

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن